Leeratelier legt fundament voor dienstverleningsvisie
Met de Bouwstenen Publieke Dienstverlening kunnen gemeenten hun visie op dienstverlening actualiseren. Maar hoe klik je die bouwstenen in elkaar? Vier gemeenten keken tijdens het bouwen de kunst bij elkaar af in het Leeratelier Bouwstenen Publieke Dienstverlening.
Van bouwstenen naar samen bouwen
Eind 2025 verscheen het document Bouwstenen Publieke Dienstverlening (opent in nieuw tabblad). Deze Bouwstenen vormen een menukaart van kernbegrippen die onmisbaar zijn voor een visie op dienstverlening. Ze nemen gemeenten en overheidsorganisaties mee langs kernwaarden en grondbeginselen, organisatie en werkwijzen, diensten en kanalen, signalen en behoeften, en digitalisering en informatie.
In het Leeratelier Bouwstenen Publieke Dienstverlening gaan gemeenten praktisch aan de slag met deze Bouwstenen. Onder begeleiding van Otto Thors werken zij 12 weken lang aan het actualiseren van hun visie, het toetsen daarvan aan de praktijk en het verbinden ervan met landelijke ontwikkelingen. Door deze aanpak gaan zij dezelfde taal spreken over publieke dienstverlening en houden zij tegelijkertijd rekening met de lokale context. In het voorjaar van 2026 vond de 1e editie plaats.
Spiegel voor de eigen praktijk
Het Leeratelier helpt gemeenten abstracte begrippen te vertalen naar de praktijk van dienstverlening. Alle actuele onderwerpen komen aan bod: van proactieve dienstverlening tot ambtelijk vakmanschap, van omnichannel tot AI. Gemeenten kijken scherp naar de eigen organisatie, samenwerking met andere gemeenten en aansluiting op overheidsbrede initiatieven zoals Gebruiker Centraal en de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS).
De gemeente Groningen nam in het voorjaar van 2026 deel aan het Leeratelier. Sirin Yildiz, adviseur digitale dienstverlening, had niet verwacht dat de deelname zo confronterend kon zijn. “Je ziet al snel waar je organisatie goede intenties heeft, maar nog geen helder beleid. Of waar het beleid er wel is, maar de uitvoering achterblijft.” Door het Leeratelier zijn de Bouwstenen meer dan een kapstok voor een visiedocument: ze zijn een spiegel voor de eigen praktijk.
Gezamenlijke denkkracht benutten
Gemeenten worstelen vaak met dezelfde vraagstukken, ziet Otto Thors. “Elke gemeente benadert het vraagstuk anders. Doordat de deelnemende gemeenten elkaar in korte tijd regelmatig zien, is er ruimte om die verschillende ervaringen met elkaar te delen. Hierdoor ontstaat niet alleen herkenning, maar ook nieuwe denkkracht.”
Tegelijk houdt het Leeratelier rekening met verschillen tussen gemeenten. “Ook al zijn we met dezelfde onderwerpen bezig, we hebben elk een andere ontwikkelfase en ander tempo,” vult Gonda van Bunningen aan. De strategisch adviseur Bedrijfsvoering en Diensten in de gemeente Purmerend weet: dienstverlening is niet iets wat je er even bij doet. “Bewuste keuzes in de visie op dienstverlening laten zien hoe we omgaan met onze inwoners, ondernemers en de leefomgeving.”
Kleinschalig en kort-cyclisch
Aan een editie van het Leeratelier doen 3 tot 5 gemeenten mee. In een periode van 12 weken volgen zij 5 samenwerksessies: 2 fysiek en 3 digitaal. Tussendoor werken gemeenten in hun eigen organisatie aan documentatie, afstemming en voorbereiding.
Deel van een groter geheel
Gemeentelijke dienstverlening is onderdeel van een groter speelveld, zoals samenwerking met andere gemeenten, landelijke programma’s en maatschappelijke ontwikkelingen. Voor Simone van den Berg, beleidsadviseur dienstverlening in de gemeente Gouda, zit de kracht van het Leeratelier in het collectieve karakter. “Het is zo belangrijk om aan te haken op wat er speelt. Onze omgeving en inwoners veranderen sowieso en wij moeten daarin meebewegen!” Precies die beweging probeert het Leeratelier te versnellen: gemeenten helpen om hun visie te baseren op wat nú nodig is en straks relevant wordt.
Van losse ideeën naar gedragen visie
Behalve inhoudelijk ondersteunt het Leeratelier gemeenten ook procesmatig om tot een gedragen visie te komen. Zhané van Limburg, HR-adviseur in de gemeente Montferland, vertelt hoe zij tijdens het traject allerlei stakeholders heeft benaderd. “Het Leeratelier helpt onze gemeente, omdat we inhoudelijk een complete visie neerzetten die ook collectief gedragen wordt.”
Voordat je de inwoner iets kan ‘beloven’, moet je dat in je organisatie eerst geregeld hebben.
Zhané van Limburg
Die gedragenheid is essentieel, omdat publieke dienstverlening alleen ambitieus kan zijn op een solide fundament van de interne organisatie. Of zoals Zhané van Limburg het zegt: “Voordat je de inwoner iets kan ‘beloven’, moet je dat in je organisatie eerst geregeld hebben.”
Een vliegende start voor je visie op dienstverlening
De deelnemers van het 1e Leeratelier zijn allemaal positief over de opbrengst. Zhané van Limburg noemt het “een intensief traject dat direct bijdraagt aan de totstandkoming van een daadwerkelijke visie”. Volgens Simone van den Berg is “het Leeratelier juist een manier om in korte tijd veel kennis op te doen, vollediger te worden en met een vliegende start aan de slag te gaan.” Gonda van Bunningen vult aan: “Het is zeer waardevol om samen met andere gemeenten naar het onderwerp te kijken, van elkaar te leren en elkaar te helpen.”
Goede publieke dienstverlening vraagt om inhoudelijke scherpte én organisatorische aandacht. Het Leeratelier Bouwstenen Publieke Dienstverlening helpt daarbij: de bouwstenen geven richting, de sessies zorgen voor uitwisseling en reflectie, en de vertaalslag naar de eigen praktijk maakt het traject concreet en bruikbaar. Voor gemeenten die willen meedoen aan een volgende editie heeft Sirin Yildiz nog een tip: “Geef je kenniscoördinator voldoende ruimte om documenten op te halen, collega’s te bevragen en keuzes voor te leggen. Dan haal je er het meeste uit.”
Meedoen aan het Leeratelier
Halverwege september 2026 start de 2e editie van het Leeratelier Bouwstenen Publieke Dienstverlening. Er is plek voor maximaal 5 gemeenten die hun visie op dienstverlening willen actualiseren of versterken. Voor meer informatie en aanmelden kun je vóór 15 augustus contact opnemen met Otto Thors via info@thors.nl. Als er meer dan 5 gemeenten willen meedoen, worden de inschrijvingen op datum van aanmelding behandeld.
Het Leeratelier Bouwstenen Publieke Dienstverlening is opgezet met steun van de VDP. Verschillende leden hebben input en advies geleverd aan de Bouwstenen Publieke Dienstverlening die in opdracht van de Staat van de Uitvoering zijn uitgewerkt. De VDP heeft een financiële bijdrage geleverd aan de opstart van het Leeratelier. Deelname aan het Leeratelier kost €7.500 en is op kosten van de deelnemende gemeente.
Bekijk meer artikelen
De uitvoering telt: dienstverlening in de nieuwe bestuursperiode
- Digitalisering
- Visie op dienstverlening
‘Op Saba zie je direct dat het om mensen draait’
- Dienstverleningsconcepten
- Visie op dienstverlening
Gemeentehuis als ‘huiskamer voor stad en regio’
- Dienstverleningsconcepten
- Klantcontact